Prof. Dr. Aslı TOLUN

Iletişim:
Boğaziçi Üniversitesi
Moleküler Biyoloji ve Genetik
Kuzey Park, 301
34342 Bebek - Istanbul

tolun@boun.edu.tr
+90 (212) 359 6472
• Aslı Tolun'un yayınları
• Aslı Tolun'un özgeçmiş

Araştırma


Yeni hastalık genleri arama ve toplum genetiği

Ekibimin ana araştırma alanı yeni hastalık genleri aranmasıdır. Sinir sistemi (nörolojik) hastalığı, göz hastalığı, erkekte kısırlık gibi çok farklı hastalıklar taşıyan ailelerde araştırma yapmaktayız. Belirlenen her yeni hastalık geni yeni bir hücresel mekanizmaya ışık tutar.

Bir insan geninin işlevinin anlaşılmasının en kesin yolu, o geni kusurlu (mutasyonlu) kişilerin klinik olarak incelenmesidir. İnsanda genetik deneyler yapılamadığından, bu amaç için moleküler genetik araştırmalar yapılır. Anne-babanın akraba olduğu, nadir bir hastalıktan muzdarip bir aile üzerine yapılan genetik araştırmayla, “bu ailenin hastalarında hangi gen kusurludur ki böyle bir hastalık ortaya çıkmıştır?” sorusuna yanıt aranır.

Bir ailedeki bilinmeyen hastalığın temelinde yatan gen mutasyonunu ararken, önce genin hangi kromozomun neresinde olduğunu belirler, sonra da eksom dizileme (tüm protein kodlayan bölgelerin dizilenmesi) sonuçlarını biyoinformatik yöntemlerle inceler ve gerekli genetik analizleri yaparız.

Bulduğumuz ilk hastalık geni pulmoner alveolar mikrolitiasis ile ilgilidir. Bu hastalıkta akciğerde taşçıklar oluşur ve bunlar zamanla büyüyerek hasara yol açarlar. Bu hastalığın ülkemizde sık görüldüğü bilinmekteydi ve bunun nedeninin ülkedeki bir çevresel etken olduğu sanılıyordu. Bu hastalığa SLC34A2 genindeki mutasyonların neden olduğunu saptayarak, hastalığın tamamen genetik olduğunu ve akraba evliliğinden kaynaklandığını gösterdik. Başka bir ailede ise yarık el/ayak hastalığından sorumlu geni bulduk ve kalıtımın karmaşık olduğunu gösterdik. Bulduğumuz başka genler arasında beyin gelişimi ve işlevinden sorumlu olanlar var.


Ayhan et al., 2014

Ayrıca, toplumumuzun diğer toplumlara benzerliğini irdelemeye ya da göç yollarını öğrenmeye yönelik toplum genetiği araştırmalarımız da bulunmaktadır.


Seçilmiş Yayınlar


  • Durlu YK, Köroğlu Ç, Tolun A.
    Novel recessive cone-rod dystrophy caused by POC1B mutation.
    JAMA Ophthalmic. 2014 Oct;132(10):1185-91.

  • Novarino G, Fenstermaker AG, Zaki MS, Hofree M, Silhavy JL, Heiberg AD, Abdellateef M, Rosti B, Scott E, Mansour L, Masri A, Kayserili H, Al-Aama JY, Abdel-Salam GM, Karminejad A, Kara M, Kara B, Bozorgmehri B, Ben-Omran T, Mojahedi F, Mahmoud IG, Bouslam N, Bouhouche A, Benomar A, Hanein S, Raymond L, Forlani S, Mascaro M, Selim L, Shehata N, Al-Allawi N, Bindu PS, Azam M, Gunel M, Caglayan A, Bilguvar K, Tolun A, Issa MY, Schroth J, Spencer EG, Rosti RO, Akizu N, Vaux KK, Johansen A, Koh AA, Megahed H, Durr A, Brice A, Stevanin G, Gabriel SB, Ideker T, Gleeson JG.
    Exome sequencing links corticospinal motor neuron disease to common neurodegenerative disorders.
    Science. 2014. 343:506-11.

  • Ayhan Ö, Balkan M, Guven A, Hazan R, Atar M, Tok A, Tolun A.
    Truncating mutations in TAF4B and ZMYND15 causing recessive azoospermia.
    J Med Genet. 2014. 51:239-44.

  • Köroğlu Ç, Seven M, Tolun A.
    Recessive truncating NALCN mutation in infantile neuroaxonal dystrophy with facial dysmorphism.
    J Med Genet. 2013. 50:515-20.

  • Corut A, Senyigit A, Ugur SA, Altin S, Ozcelik U, Calisir H, Yildirim Z, Gocmen A, Tolun A.
    Mutations in SLC34A2 cause pulmonary alveolar microlithiasis and are possibly associated with testicular microlithiasis.
    Am J Hum Genet. 2006. 79:650-6.